کتاب و کتابخوانی برای کودک

۲۰ نکته پیشنهادی دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور برای کتاب خواندن: ۱- به دلیل الگوپذیری شخصیت کودک، والدین باید در معرض دید کودک کتاب بخوانند. ۲- فضایی هرچند محدود، برای ایجاد کتابخانه ای کوچک در منزل پیش بینی شود، تا در ذهن کودک، کتاب بخشی جدایی ناپذیر از زندگی او شود. ۳- در شرایط مناسب نور و دما برای کودک قصه بخوانید. ۴- قصه خوانی از روی کتاب انجام شود؛ بیان شفاهی و اتکای صرف به حافظه، مانعی در راه آموزش ارجاع و استناد به کودک است. ۵- کودک را در پیش بینی ادامه ماجرای داستان مشارکت دهیم؛ اینکار به رشد و تقویت خلاقیت در کودک کمک می کند. ۶- کودک را به تعریف داستان های خوانده شده در جمع های خانوادگی و دوستانه تشویق کنید. ۷- برای کتابخانه کودک تشخص قائل شوید؛ برای کتابخانه اش مُهر درست کنید، کتاب ها را صحافی کنید و... . ۸- از سلیقه کودک برای خرید کتاب استفاده کنید و فرزند خود را در فرآیند انتخاب کتاب برای کتابخانه اش سهیم کنید. ۹- بُردن کودک به کتابفروشی، کتابخانه، نمایشگاه کتاب و... در حافظه کودک خاطره خوشی به یادگار می گذارد. ۱۰- زمان مناسبی را برای قصه گویی انتخاب کنید؛ بهترین زمان قصه گویی برای کودکان، در سنین پیش از دبستان، هنگام خواب است؛ همچنین، در مناسبت های خانوادگی، ملی، مذهبی و... برایش داستان هایی با مضامین مرتبط بخوانید؛ در روز تولد، قصه تولدش را بگویید؛ در ایام محرم، نوروز، یلدا و سایر مناسبت ها، داستان هایی متناسب با سطح سواد، فهم و احساس کودک، برای او تعریف کنید. ۱۱- انتخاب لحن مناسب، از نکات بسیار حائز اهمیت در قصه گویی است؛ چراکه "چون سروکار تو با کودک فتاد/ پس زبان کودکی باید گشاد"؛ استفاده از زبان کودکی به این معناست که لحن و صوت قصه گو کودکانه باشد، نه اینکه کلمات غلط تلفظ شود؛ چراکه استفاده از فرم نادرست کلمات، در شیوه صحبت کردن کودک تأثیرگذار خواهد بود. ۱۲- استفاده از شعر در قصه ها، خواندن کتاب های شعر و کاربرد لحنی آهنگین و موزون در قصه گویی، تأثیر مثبتی بر ذهن کودک می گذارد. ۱۳- برای پاسخ به س‍ؤالات کودک، در حین قصه گویی، بی حوصله نباشیم و به پرسش ها، پاسخ دهیم. ۱۴- از کتاب به عنوان جایزه و هدیه استفاده کنیم؛ در صورت تمایل به خرید هدایای مادی، کتاب را هم ضمیمه آن کنیم. ۱۵- از کودک بخواهیم درباره قصه ای که شنیده، تصاویری نقاشی کند. ۱۶- پس از خواندن یک قصه، با مشارکت اعضای خانواده، دوستان، وسایل منزل و... قصه را بازسازی کنیم و هر فرد، به ایفای نقش یکی از شخصیت های داستان بپردازد؛ اینکار به تقویت حافظه کودک کمک می کند. ۱۷- از کودک بخواهیم یکی از شخصیت های داستان را انتخاب کند، ما نیز شخصیت مقابل او شده و بازی کنیم. ۱۸- برای پاسخ به سؤالات کودک، حتی اگر جواب را می دانیم به سراغ کتاب برویم، تا به او نشان دهیم که به منظور یافتن پاسخی مناسب برای یک پرسش باید به کتاب مراجعه کرد. ۱۹- کتاب های کودک را برایش نگهداریم؛ حتی اگر کودک تمایلی ندارد، کتاب ها را در جعبه ای برایش نگاهداریم، چند دهه بعد این کتاب ها تداعی گر بهترین خاطرات او خواهد بود. ۲۰-با کتاب ها برای کودک خاطره بسازیم؛ اولین باری که کتابی را برای کودک می خوانیم گوشه ای از آن یادداشت کنیم که فرضاً "این کتاب برای اولین بار شب ۱۰ دی ۱۳۹۴ برای فرزندم که ۲ ساله بود، خوانده شد"؛ از کودک بخواهیم خط و یا نقشی ترسیم کند و مقابل آن یادداشت کنیم "خط کودک من شبی که این قصه را گوش داد"؛ علاوه بر این، رواج استفاده از ابزار تصویربرداری، کار را آسان کرده، می توانیم از کودک با کتابش عکسی بگیریم و تاریخ مطالعه را یادداشت کنیم.