معرفی کتاب خاطرات بولیوی

کتاب «خاطرات بولیوی» آخرین دفترچه یادداشت چه گوارا است که در جریان جنگ چریکی بولوی در سال های ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۷ نوشته شده؛ متنی خام و روزشمار که پس از دستگیری او به دست ارتش بولیوی افتاد و بعدها با مقدمه ای از فیدل کاسترو منتشر شد. این کتاب را نباید یک زندگینامه یا روایت ادبی از پیش نوشته شده دانست؛ بلکه گزارش عملیاتی روزبه روزی از یک مبارزه در حال شکست است.

خاطرات، جزئیات بسیار ریز و ملموسی را ثبت می کند: مسیرهای حرکت، محل استقرار، وضعیت آذوقه، تماس با کشاورزان محلی، بیماری و مجروحیت اعضا و تلاش های ناکام برای ارتباط با سازمان های زیرزمینی. چه گوارا حتی در شرایط خستگی شدید و کمبود تدارکات هم نوشتن را قطع نکرد. مهم ترین مشکل گروه، سردی و بی اعتنایی روستاییان بولیوی به فراخوان انقلاب، تردید و همراهی نکردن حزب کمونیست بولیوی و گسست مداوم ارتباط با شهر بود.

هرچه diary پیش می رود، اوضاع بدتر می شود. ارتباط ها یکی پس از دیگری قطع یا لو می روند، گم شدن در کوهستان، گرسنگی، بیماری، عقب ماندگی افراد و درگیری های پراکنده با ارتش بولوی افزایش می یابد. در اکتبر ۱۹۶۷، گروه در دره یورو محاصره می شود؛ چه گوارا زخمی و اسیر شده و فردای آن روز اعدام می شود. آخرین یادداشت ها به ۷ اکتبر، یک روز پیش از دستگیری، می رسد و سپس ناگهان قطع می شود.

ارزش این کتاب در صداقت آن به عنوان سند خام یک انقلاب شکست خورده است، نه در جذابیت ادبی یا روایت منسجم. چه گوارا اشتباهات خود و نگرانی از فروپاشی گروه را پنهان نمی کند، اما پراکندگی و روزمرگی یادداشت ها ممکن است برای خواننده ای که دنبال روایت داستانی روان است، خسته کننده باشد. این کتاب برای علاقه مندان به اندیشه چه گوارا، تاکتیک های جنگ چریکی یا تاریخ چپ در آمریکای لاتین مناسب است؛ اما کسی که فقط به دنبال چهره اسطوره ای اوست، ممکن است با متنی بسیار «غیراسطوره ای» روبه رو شود.