معرفی کتاب انسان خداگونه(تاریخ مختصر آینده)

در کتاب جنجالی و پرفروش «انسان خردمند» یوال نوح هراری خواندید که وقتی انسان در گذر زمان از موجودی ابتدایی به تدریج تبدیل به موجودی هوشمند و در نهایت خردمند شد، زمان آن می رسد که ادعای برتری کند. با این تفسیر جهان پر می شود از خداگونه هایی که باهم دچار تناقض و تضارب آرا هستند. در کتاب «انسان خداگونه» که ادامه کتاب «انسان خردمند» است، هراری درباره آینده انسان سخن می گوید. انسانی که حالا خود را هم ردیف خالقش می داند. هراری در این اثر هم همان سبک و سیاق کتاب قبل را پی می گیرد. به تاریخ از منظری کلان نگاه کرده و این بار رد پای انسان خداگونه را دنبال می کند. او می گوید انسان خداگونه برای رسیدن به وضعتی که امروز دارد، سه انقلاب کلی را پشت سر گذاشته است: دوره ای که انسان خود را در احاطه یک وجود برتر می دید. این ذات برتر برای خود نمایندگانی داشت که آنها بر بشر حکمرانی می کردند و درست و غلط را به او می نمایاندند. در دوره دوم انسان بر آن چیزی که خودش به او سلطنت و قداست داده بود، شورش کرد و انسانگرایی زاده شد. به این ترتیب انسان فرمانروای عالم و خود شد، البته مشروعیت و قداست ذات برتر کاملا از بین نرفت. اما تبدیل به امری شخصی شد.

هراری عقیده دارد در این دوره جدید سه ایدئولوژی سربرآورده اند: کاپیتالیسم، سوسیالیسم و فاشیسم. اما جریان غالب تا کنون همیشه کاپیتالیسم لیبرالیستی بوده است. دوره سوم یا انقلاب سوم شامل دوره ای است که بشر حاکمیت خود را از دست می دهد و آن را به موجودی می سپارد که خود ساخته اما آن را نمی شناسد، یعنی امکان شناختنش را ندارد. این موجود همان دیتا است، که در ابرموتورهای جست وجوی مجازی رشد می کند و کم کم انسان را برده خودش می کند. او را از عرصه به در می کند و ربات های دست ساخته ی بشر جای خود بشر را می گیرند.

درواقع آنچه بر انسان تسلط پیدا می کند یک ابرذهن است. ابرذهن یا شاید مجموعه ای از ذهن هایی که انسان خودش ساخته است. ساختاری که تبدیل به نیروی قدرتمند و حاکم خواهد شد و انسان را کنار خواهد زد. هراری می گوید در آینده انسان دو راه دارد: یا با آن نیروی برتر شریک شود، یعنی در هستی خود دست ببرد، با استفاده از کشت ژن و تزریق ریزتراشه و... به جسم خود، به انسان نامیرا تبدیل شود، مرگ را بخرد و برای خودش راهی به عالم بی نهایت بگشاید. یا کارها را یک سره به خدمت کاران برنامه ریزی شده اش تحویل دهد و حکم انقضای خود را امضا کند.

این تصویر کلی کتاب «انسان خداگونه» نوح هراری است که در پشت آن افکار درخشانی هم مطرح می شود، از جمله این که مبنای زندگی سیاسی در آینده، امر ماورای طبیعی نخواهد بود؛ مبنای فلسفه و سیاست آینده؛ زیست شناسی و اقتصاد خواهد بود؛ مرزهای سیاسی معنای خود را از دست خواهند داد و... هراری در این کتاب کوشیده است به پرسش های زیادی پاسخ دهد، پاسخ هایی که ممکن است از آنها خوشمان نیاید و قانع نشویم اما به سختی درگیرش خواهیم شد. برای خواندن کتاب هراری شما لازم نیست متخصص علوم سیاسی یا جامعه شناسی و... باشید، فقط باید به آینده بشر علاقه مند باشید.