معرفی کتاب بانگ نی نوشته هوشنگ ابتهاج


معرفی کتاب بانگ نی نوشته هوشنگ ابتهاج

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۲۸

تعداد بازدید : ۱۰۵۴

نویسنده : محمدجوادآقایی

کتاب بانگ نی ، یک مثنوی بلند می باشد که ابتهاج ( سایه ) آن را در طول چند دهه تکمیل کرده است. وی سرودن این مثنوی را در دهه 40 شروع کرد و پس از سال ها تلاش ، در سال 1385 کار آن به پایان رسید. با مطالعه این اثر ارزشمند و ماندگار ، متوجه می شوید که این مجموعه دارای پیوستگی ساختاری و مفهومی بسیار خوبی است. کتاب محتوایی عاشقانه و البته اجتماعی دارد و اگر کسی فاقد سابقه سیاسی باشد، بعید است برداشتی سیاسی از کتاب بکند، چراکه کتاب بانگ نی سیاسی نیست.

درباره نویسنده:

امیر هوشنگ ابتهاج روز یکشنبه 6 اسفند 1306 در رشت متولد شد. پدرش آقاخان ابتهاج از مردان سرشناس رشت و مدتی رئیس بیمارستان پورسینای این شهر بود. برادران ابتهاج “ غلامحسین ابتهاج و ابوالحسن ابتهاج “عموهای او بودند. هوشنگ ابتهاج دوره تحصیلات دبستان را در رشت و دبیرستان را در تهران گذراند و در همین دوران اولین دفتر شعر خود را به نام نخستین نغمه ها منتشر کرد. ابتهاج در جوانی دلباخته دختری ارمنی به نام [گالیا] شد که در رشت ساکن بود و این عشق دوران جوانی دست مایه اشعار عاشقانه ای شد که در آن ایام سرود. بعدها که ایران غرق خون ریزی و جنگ و بحران شد، ابتهاج شعری به نام کاروان (دیرست گالیا…) با اشاره به همان روابط عاشقانه اش در گیرودار مسائل سیاسی سرود. ابتهاج مدتی به عنوان مدیر کل شرکت دولتی سیمان تهران به کار اشتغال داشت.

منزل شخصی سایه که از منازل سازمانی شرکت سیمان است در سال 1387 با نام خانه ارغوان به ثبت سازمان میراث فرهنگی رسیده است. دلیل این نام گذاری وجود درخت ارغوان معروفی در حیاط این خانه است که سایه شعر معروف ارغوان خود را برای آن درخت گفته است.

سایه در سال 1346 به اجرای شعرخوانی بر آرامگاه حافظ در جشن هنر شیراز می پردازد که دکتر باستانی پاریزی در سفرنامه معروف خود )از پاریز تا پاریس( استقبال شرکت کنندگان و هیجان آن ها پس از شنیدن اشعار سایه را شرح می دهد و می نویسد که تا قبل از آن هرگز باور نمی کرده است که مردم از شنیدن یک شعر نو تا این حد هیجان زده شوند.

ابتهاج از سال 1350 تا 1356 سرپرست برنامه گل ها در رادیوی ایران (پس از کناره گیری داوود پیرنیا) و پایه گذار برنامه موسیقایی گلچین هفته بود.تعدادی از غزل ها، تصنیف ها و اشعار نیمایی او توسط موسیقی دانان ایرانی نظیر شجریان، ناظری و حسین قوامی اجرا شده است. تصنیف خاطره انگیز تو ای پری کجایی و تصنیف سپیده (ایران ای سرای امید) از اشعار سایه است. سایه بعد از حادثه میدان ژاله 17شهریور1357 به همراه محمدرضا لطفی،محمدرضا شجریان و حسین علیزاده، به نشانه اعتراض از رادیو استعفاء داد.

از مهم ترین آثار هوشنگ ابتهاج تصحیح او از غزل های حافظ است که با عنوان"حافظ به سعی سایه" نخستین بار در 1372 توسط نشر کارنامه به چاپ رسید و بار دیگر با تجدیدنظر و تصحیحات تازه منتشر شد. سایه سال های زیادی را صرف پژوهش و حافظ شناسی کرده که این کتاب حاصل تمام آن زحمت هاست که سایه در مقدمه آن را به همسرش پیشکش کرده است.

شعری از کتاب بانگ نی را با هم می خوانیم :

باز بانگی از نیستان می رسد …… …… غم به داد غم پرستان می رسد
بشنوید این شرح هجران، بشنوید …… …… با نی نالنده همدستان شوید
بی شما این نای نالان بی نواست …… …… این نواها از نفس های شماست
آن نفس کآتش برانگیزد ز آب …… …… آن نفس کآتش ازو آمد به تاب
آن نفس کآیینه را روشن کند …… …… آن نفس کاین خاک را گلشن کند
آن نفس کز این شب نومیدوار …… …… برگشاید خنده خورشیدوار
آن نفس کز شوق شورانگیز وی …… …… بردمد از جان نی صدهای وهی
نی مدد می خواهد از ما ای نفس …… …… هان به فریاد دل تنگش برس
سال ها ناگفته ماند این شرح درد …… …… دردمندی خوش نفس سر بر نکرد
عاشقان رفتند ازین صحرا خموش …… …… برنیامد از دل تنگی خروش
دردها را سربه سر انباشتند …… ….. انتظار سینه ما داشتند

نقد وبررسی کتاب:

کتاب «بانگ نی» (ه.ا.سایه) از همان ابتدا، بیشتر از سایه، یادآور مولانا و سبک و سیاق اوست و حتی تصور می شود که شاید تحشیه ای باشد بر «مثنوی معنوی» (احتمالاً مولوی به سعی سایه که البته در این کتاب برعکس قضیه اتفاق افتاده!). روی جلد کتاب، هیچ توضیحی درباره محتویات آن نیست. یعنی ما باید همه چیز را با پیش فرض جلو برویم! به خصوص که کتاب بانگ نی مثل سایر کتاب های «کارنامه» در وکیوم و بسته بندی خاص خودش قرار دارد. حالا خواننده طرفدار سایه باید نام بانگ نی و اشاره به مثنوی را فاکتور بگیرد و به خودش اطمینان بدهد که با کتابی از سروده های سایه رو به روست، نه مولانا! کتابی که حتی نمی داند قالبش چیست و امیدوار است لااقل غزل باشد!

انگار شاعر خودش واقف بر تأثیر بی اندازه فرم محتوایی و حتی کاربرد دایره واژگان مشترک کتاب تازه خودش با مولانا و مثنوی معنوی اش بوده است و به نوعی ابتدای کتاب را برای اعتراف به این مهم انتخاب کرده است! بگذریم از این که حتی مولانا قالب مثنوی را نه برای بیان حرف های به روزتر یا شاعرانه تر یا عاشقانه ترش که برای به نظم درآوردن مضامین عرفانی و دیدگاه های دینی اش برگزیده و اوج خلاقیت و شاعرانگی و تمایزش با دیگر شاعران کلاسیک در «غزلیات شمس» است که نمود عینی پیدا می کند.

اطلاعات کلی کتاب:
بانگ نی
نویسنده: هوشنگ ابتهاج ملقب به (ه.ا.سایه)
انتشارات: کارنامه
تعداد صفحات: 136

#معرفی کتاب #معرفی کتاب بانگ نی #آنچه باید درباره بانگ نی بدانید #معرفی مجموعه شعر #معرفی آثار هوشنگ ابتهاج #معرفی آثار ه.الف. سایه #انتشارات کارنامه
می پسندم (۵) نمی پسندم (۰)

ارسال نظر برای «معرفی کتاب بانگ نی نوشته هوشنگ ابتهاج»